《新政243：屋顶太阳能迎来DPPA机制的重大推动》

Nghị định 243/2026/NĐ-CP: Bước chuyển tư duy trong phát triển điện mặt trời mái nhà và cơ chế DPPA

Chỉ hơn một năm sau khi ban hành hai nghị định quan trọng về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và phát triển điện mặt trời mái nhà, Chính phủ tiếp tục thể hiện sự linh hoạt trong quản lý thị trường năng lượng khi ban hành Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026. Văn bản này nhằm sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp và Nghị định 58/2025/NĐ-CP về phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Sự điều chỉnh chính sách trong thời gian ngắn cho thấy cơ quan quản lý nhà nước đã kịp thời tiếp thu những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn để hoàn thiện khung pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho phát triển năng lượng tái tạo tại Việt Nam. Đây được xem là bước chuyển tư duy quan trọng, thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc thúc đẩy chuyển dịch năng lượng bền vững.

Bối cảnh ra đời của Nghị định 243

Hệ thống pháp lý về điện mặt trời mái nhà tại Việt Nam đã có sự phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây. Đặc biệt, hai nghị định 57 và 58 ban hành năm 2025 đã mở ra cơ chế mới cho phép người dân và doanh nghiệp vừa sản xuất điện mặt trời tiêu thụ tại chỗ, vừa có thể bán điện dư thừa cho hệ thống điện quốc gia thông qua cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA).

Tuy nhiên, sau khi triển khai thực tế, hai nghị định này đã bộc lộ một số bất cập, đặc biệt liên quan đến thủ tục hành chính, cơ chế giá điện, và trách nhiệm của các bên tham gia. Những vướng mắc này đã làm giảm tính hấp dẫn của cơ chế DPPA và điện mặt trời mái nhà, ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo của quốc gia.

Trước tình hình đó, việc ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP là cần thiết để khắc phục những hạn chế, tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn, khuyến khích mạnh mẽ hơn nữa sự tham gia của khu vực tư nhân và người dân vào thị trường năng lượng tái tạo.

Nội dung sửa đổi, bổ sung quan trọng

Nghị định 243/2026/NĐ-CP đã đưa ra nhiều sửa đổi, bổ sung quan trọng so với hai nghị định gốc. Dưới đây là những điểm chính:

Ngoài ra, nghị định mới cũng bổ sung một số quy định quan trọng khác:

• Cho phép kết nối đa điểm: Người bán có thể kết nối hệ thống điện mặt trời với nhiều bên mua khác nhau, tăng tính linh hoạt trong giao dịch.
• Thời hạn hợp đồng DPPA: Được kéo dài tối đa 20 năm, tạo điều kiện cho nhà đầu tư có thời gian hoàn vốn.
• Ưu tiên sử dụng năng lượng mặt trời: Các bên mua có nghĩa vụ ưu tiên mua điện từ các hệ thống điện mặt trời mái nhà trước khi mua từ nguồn khác.
• Hỗ trợ tài chính: Chính phủ sẽ có chính sách hỗ trợ lãi suất cho các khoản vay đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà tham gia cơ chế DPPA.

Tác động đến các bên liên quan

Nghị định 243/2026/NĐ-CP được dự báo sẽ tạo ra tác động tích cực đến nhiều bên liên quan trong thị trường năng lượng:

1. Đối với người dân và hộ gia đình

Việc mở rộng đối tượng tham gia và đơn giản hóa thủ tục sẽ khuyến khích nhiều hộ gia đình lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. Người dân không chỉ có thể giảm chi phí điện mà còn có thêm nguồn thu từ việc bán điện dư thừa. Đặc biệt, chính sách hỗ trợ tài chính sẽ giúp giảm gánh nặng ban đầu khi đầu tư.

2. Đối với doanh nghiệp

Doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, sẽ có thêm cơ hội để chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch, giảm chi phí sản xuất và nâng cao hình ảnh doanh nghiệp bền vững. Việc mở rộng công suất lên đến 1 MWp cũng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp lớn tham gia.

3. Đối với ngành điện

Cơ chế DPPA được mở rộng sẽ giúp giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia, đặc biệt vào giờ cao điểm. Điều này không chỉ giúp ổn định hệ thống mà còn giảm nhu cầu đầu tư mới vào các nhà máy truyền thống, góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

4. Đối với môi trường

Sự phát triển của điện mặt trời mái nhà thông qua cơ chế DPPA sẽ góp phần giảm đáng kể phát thải CO2, thúc đẩy mục tiêu phát triển bền vững và cam kết giảm phát thải tại COP26. Theo ước tính, nếu triển khai hiệu quả, chương trình này có thể giúp giảm khoảng 5-7 triệu tấn CO2 vào năm 2030.

Chuyên gia nhận định

Theo các chuyên gia năng lượng, Nghị định 243/2026/NĐ-CP đánh dấu bước chuyển tư duy quan trọng của Chính phủ trong quản lý phát triển năng lượng tái tạo. TS. Nguyễn Văn An, chuyên gia tại Viện Năng lượng, cho biết:

"Việc sửa đổi chính sách cho thấy Chính phủ đã lắng nghe và phản ứng nhanh với thực tiễn triển khai. Những thay đổi này không chỉ giải quyết được các vướng mắc mà còn tạo động lực mạnh mẽ hơn cho phát triển điện mặt trời mái nhà. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả, cần có lộ trình cụ thể và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương."

Bà Trần Thị Mai, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo Việt Nam, cũng đánh giá cao sự linh hoạt của Chính phủ: "Nghị định 243 đã giải quyết được những điểm nghẽn lớn nhất trong cơ chế DPPA trước đây. Tuy nhiên, chúng tôi mong muốn Chính phủ sớm ban hành hướng dẫn chi tiết để các doanh nghiệp và người dân dễ dàng triển khai."

Kết luận và triển vọng

Nghị định 243/2026/NĐ-CP được xem là cú hích quan trọng cho thị trường điện mặt trời mái nhà tại Việt Nam. Với những sửa đổi, bổ sung thiết thực, văn bản này không chỉ khắc phục được những hạn chế của các nghị định trước mà còn mở ra nhiều cơ hội phát triển mới.

Theo Bộ Công Thương, mục tiêu đến năm 2030 là có ít nhất 10% tổng công suất điện mặt trời mái nhà tham gia cơ chế DPPA. Với sự hỗ trợ của Nghị định 243, mục tiêu này hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, để đạt được kết quả này, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương và sự tham gia tích cực của người dân và doanh nghiệp.

Tầm nhìn dài hạn, cơ chế DPPA và điện mặt trời mái nhà sẽ không chỉ giúp Việt Nam đa dạng hóa nguồn cung năng lượng mà còn góp phần chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

#NghịĐịnh243 #ĐiệnMặtTrờiMáiNhà #DPPA #NăngLượngTáiTạo #ChínhSáchNăngLượng #ViệtNam