Hoa Kỳ và Iran Ký Kết Thỏa Thuận Khung Để Kết Thúc Chiến Tranh
Vào ngày 15 tháng 6, các quan chức cấp cao của chính quyền Hoa Kỳ thông báo rằng Hoa Kỳ và Iran đã ký kết một thỏa thuận khung nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài ba tháng và mở lại Eo biển Hormuz. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Phó Tổng thống JD Vance đã ký thỏa thuận này qua hình thức điện tử, trong khi Người phát ngôn Quốc hội Iran và trưởng đoàn đàm phán, Mohammad Baqer Qalibaf, đại diện cho Tehran ký kết thỏa thuận.
Buổi lễ ký kết chính thức dự kiến sẽ diễn ra vào ngày 19 tháng 6 tại Geneva, Thụy Sĩ. Toàn văn của bản ghi nhớ sẽ được công bố công khai trong vòng 24 đến 48 giờ tới, các quan chức cho biết, khẳng định rằng sẽ có "tính minh bạch hoàn toàn" và "không có thỏa thuận bên lề."
Chi Tiết Về Thỏa Thuận
Bản thỏa thuận khung cho phép Washington và Tehran có 60 ngày để đàm phán một giải pháp vĩnh viễn, bao gồm các tranh chấp liên quan đến kho uranium làm giàu của Iran.
| Điểm Chính | Thông Tin |
|---|---|
| Thời gian đàm phán | 60 ngày |
| Thỏa thuận chính | Chấm dứt sản xuất và thu mua vũ khí hạt nhân |
| Eo biển Hormuz | Mở cửa cho lưu thông hàng hải tự do |
| Tài sản bị đóng băng | Giải phóng 25 tỷ USD tài sản của Iran |
Trước đó, vào ngày 15 tháng 6, cả Washington và Tehran đều xác nhận rằng thỏa thuận đã đạt được. Cơ quan thông tấn nhà nước Iran, Mehr, đã công bố chi tiết về bản ghi nhớ 14 điểm, cho biết nó dự kiến sẽ có 60 ngày đàm phán liên quan đến các vấn đề hạt nhân và việc dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt đối với Tehran.
Giá Trị Chiến Lược của Eo Biển Hormuz
Eo biển Hormuz là tuyến đường huyết mạch cho nguồn cung cấp dầu và khí đốt toàn cầu, đã bị Iran đóng cửa sau khi chiến dịch quân sự của Hoa Kỳ và Israel bắt đầu vào ngày 28 tháng 2. Động thái này đã gây ra sự bất ổn trên thị trường năng lượng và làm xáo trộn nền kinh tế toàn cầu.
Các quan chức Hoa Kỳ cho biết họ kỳ vọng rằng lưu lượng hàng hải trong eo biển sẽ tăng đáng kể trong hai tuần tới. "Nếu bạn nghĩ rằng lưu lượng trước xung đột khoảng 140 tàu mỗi ngày, tôi nghĩ chúng ta sẽ đạt được rất nhiều trong vài tuần tới," một quan chức cho biết.
Hiện tại, khoảng 25 tàu đang qua lại hàng ngày, với dự đoán rằng số lượng này có thể tăng lên từ 40 đến 50 vào cuối tuần này. Các quan chức cho biết eo biển sẽ hoàn toàn mở cửa vào ngày 19 tháng 6.
Tranh Cãi Về Phí Qua Eo Biển
Washington khẳng định rằng việc đi qua eo biển sẽ miễn phí trong 60 ngày theo bản ghi nhớ, trong khi các cuộc đàm phán khu vực sẽ xác định các sắp xếp dài hạn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều điểm không rõ ràng liên quan đến phí qua lại trên tuyến đường chiến lược này.
Cơ quan Fars, gần gũi với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cho biết "đã quyết định rằng lưu thông hàng hải qua Vịnh sẽ được Iran điều chỉnh phối hợp với Oman," những nhận xét này trái ngược với tuyên bố của Washington.
Esmail Baqaei, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran, cho biết trong một cuộc họp báo vào ngày 15 tháng 6 rằng "trong một thời gian nhất định, chúng tôi sẽ sắp xếp lưu thông an toàn trong Eo biển Hormuz theo các hành động của bên kia." Ông cũng nhấn mạnh rằng Iran không tìm cách thu phí qua lại, nhưng sẽ chỉ định và thu các khoản phí cần thiết cho các dịch vụ mà họ cung cấp.
Tài Sản Bị Đóng Băng
Reuters đã trích dẫn một quan chức cấp cao của Iran cho biết, theo các điều khoản của thỏa thuận, Hoa Kỳ sẽ giải phóng 25 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran, trong khi Tehran đồng ý không sản xuất hoặc thu mua vũ khí hạt nhân. Các quan chức Hoa Kỳ đã phủ nhận hoàn toàn bất kỳ giao dịch tài chính nào đã xảy ra, mặc dù có nhiều đồn đoán rằng hàng tỷ đô la tài sản của Iran đã được giải phóng.
Các quan chức Hoa Kỳ cho biết việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt sẽ chỉ diễn ra theo từng giai đoạn và sẽ gắn liền với "các cột mốc có thể xác minh," đặc biệt là liên quan đến các hoạt động hạt nhân và hành vi khu vực của Iran.
Phản Ứng Từ Iran
Các công dân Iran hiện đang phân tích ý nghĩa của thỏa thuận khung này với những cảm xúc khác nhau. Một số người tỏ ra lạc quan, trong khi những người khác tỏ ra ngần ngại.
"Tôi hy vọng họ sẽ ký thỏa thuận để chúng tôi có thể có được hòa bình tương đối," một người phụ nữ 50 tuổi chia sẻ. Cô cho biết cuộc xung đột đã gây khó khăn cho mọi người và "căng thẳng của chiến tranh sẽ ở lại với chúng tôi trong nhiều năm."
Trong khi đó, một người đàn ông 30 tuổi cũng tỏ ra vui mừng về việc chấm dứt xung đột, nhưng không chắc liệu một thỏa thuận cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến các vấn đề trong nước của Iran như thế nào. "Nếu nó tạo ra nhiều cơ hội hơn và cải thiện nền kinh tế, thì đó sẽ là một điều tích cực," anh nói.
Các quan chức cũng cho biết rằng thỏa thuận với Iran sẽ không ảnh hưởng đến sự rút quân của các lực lượng Israel khỏi Lebanon, nhưng họ đã định hình thỏa thuận này như một phần của nỗ lực rộng lớn hơn nhằm giảm bớt căng thẳng khu vực.
Kết Luận
Thỏa thuận này, mặc dù mang lại hy vọng về hòa bình, vẫn còn những thách thức lớn, không chỉ trong việc thực thi mà còn về phản ứng của người dân Iran. Dù có những dấu hiệu tích cực từ chính quyền nhưng người dân vẫn còn nhiều nghi ngờ về tương lai.